หน้าแรก l ขั้วประสาทตาขาดเลือด

โดย แพทย์หญิง อรทัย สุวรรณพิมลกุล จักษุแพทย์

โรคขั้วประสาทตาขาดเลือดหรือ anterior ischemic optic neuropathy ( AION ) เป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดของโรคขั้วประสาทตาในผู้สูงอายุ แบ่งเป็น 2 ประเภท

  • nonarteritic anterior ischemic optic neuropathy ; NAION
  • arteritic anterior ischemic optic neuropathy ; AAION

สาเหตุที่ต้องแบ่งเนื่องจากประเภทที่สอง คือ AAION มีความสัมพันธ์กับโรคทางกายที่เรียกว่า giant cell arteritis ซึ่งเป็นโรคที่มีการอักเสบของเส้นเลือดที่อวัยวะอื่น ๆ ร่วมด้วยไม่เฉพาะที่ตาเท่านั้น และเป็นโรคที่ค่อนข้างอันตราย หากไม่ได้รับการรักษาทันท่วงทีอาจทำให้เกิดความพิการหรือเสียชีวิตได้
โรคขั้วประสาทตาขาดเลือดหรือในบทความนี้จะใช้คำว่า AION เป็นโรคที่ทำให้เกิดการสูญเสียการมองเห็นอย่างเฉียบพลัน ร่วมกับมีการบวม และซีดของขั้วประสาทตา ในระยะยาวขั้วประสาทตาจะมีการฝ่อลงได้

พยาธิสภาพ

ภาวะ AION เป็นผลของการขาดเลือดที่มาหล่อเลี้ยงขั้วประสาทตาด้านหน้า ทำให้เซลล์ประสาทตาถูกทำลาย และตายลงในที่สุด

  • ในกลุ่ม NAION พบได้บ่อยในคนขาวเมื่อเปรียบเทียบกับเชื้อชาติอื่น ในสหรัฐความชุกอยู่ที่ 2.3 - 10.3 ต่อประชากร 100,000 คน สำหรับคนเอเชียพบได้ประมาณ 3 % ของประชากร
  • ส่วน AAION พบบ่อยในประเทศกลุ่มสแกนดิเนเวีย ในคนเอเชียพบค่อนข้างน้อย อย่างไรก็ตามมีรายงานว่าพบได้อยู่เรื่อยเช่นกัน
  • พบโรค AION ในผู้หญิงมากกว่าผู้ชาย โดยใน NAION อัตราส่วนอยู่ที่ 1.2 : 1 สำหรับ AAION หญิงต่อชายอยู่ที่ 2 : 1
  • โรคนี้มักพบในผู้สูงอายุ โดย NAION มักพบในผู้ที่อายุมากกว่า 40 ปี ส่วน AAION มักมีอายุมากกว่า 50 ปี

ความสำคัญของโรค AION

  • ในกลุ่มที่เป็น NAION มักจะไม่ค่อยสัมพันธ์กับโรคทางกายที่ร้ายแรงถึงชีวิต อย่างไรก็ตามพบว่ามีความสัมพันธ์กับโรคความดันโลหิตสูง เบาหวาน และโรคเส้นเลือดหัวใจขาดเลือด
  • สำหรับกลุ่มที่เป็น AAION สัมพันธ์กับโรค giant cell arteritis ดังกล่าวข้างต้น ซึ่งโรคนี้มีผลต่ออวัยวะส่วนอื่น ๆ ได้ทั่วร่างกายไม่เฉพาะที่ตาเท่านั้น และอาจเป็นสาเหตุให้เสียชีวิตได้

เมื่อเปรียบเทียบระหว่างสองกลุ่ม พบว่ากลุ่มที่เป็น AAION ทำให้เกิดตาบอดสองข้างได้บ่อยกว่า NAION และภาวะตาบอดที่เกิดขึ้นมักจะเกิดได้พร้อมกันในตาทั้งสองข้างหากเป็นชนิด AAION

อาการ และอาการแสดง

  • ผู้ป่วยมักมีอาการตามัวอย่างเฉียบพลัน แต่มักไม่มีอาการปวด ส่วนใหญ่มักจะตามัวหลังจากตื่นนอน ซึ่งเชื่อว่าเกิดจากความดันโลหิตที่ต่ำขณะนอนหลับ
  • ในกลุ่มที่เป็น AAION มักมีอาการปวดเมื่อยตามตัว ปวดศีรษะ ปวดขมับ และเจ็บบริเวณเส้นเลือดที่ขมับ ( temporal arteries ) ปวดเมื่อยกรามเวลาเคี้ยวอาหารไปสักพัก อาจมีไข้ เบื่ออาหาร น้ำหนักลด ร่วมด้วย
  • ตรวจพบขั้วประสาทตาบวม ซีด ลานสายตาผิดปรกติ
  • ในกลุ่มที่เป็น AAION เส้นเลือดที่ขมับ ( temporal arteries ) อาจจะนูนขึ้นและกดเจ็บ


แสดงภาพขั้วประสาทตาปรกติ


ขั้วประสาทตาขาดเลือด AION พบลักษณะขั้วประสาทตาบวม ซีด


ภาพ A เป็นขั้วประสาทตาที่ยังไม่เป็น AAION ; B ระยะเวลา 1 สัปดาห์หลังเกิด AAION ; C ที่เวลา 4 เดือน หลังจากเกิด AAION พบว่าขั้วประสาทตาไม่บวมแล้วแต่มีสีซีดลงเมื่อเทียบกับภาวะก่อนเกิดโรคในภาพ A การที่ขั้วประสาทตาสีซีดลงแสดงว่ามีการฝ่อของเซลล์ประสาทตาค่อนข้างมาก


ภาพแสดงเส้นเลือดขมับที่มีการนูน และกดเจ็บ พบได้ในผู้ที่เป็น Giant cell arteritis

สาเหตุ

  • กลุ่ม NAION การขาดเลือดของขั้วประสาทตาเป็นผลจากการมีไขมันสะสมที่เส้นเลือด ( atherosclerosis ) เช่นเดียวกับโรคความดันโลหิตสูง
  • AAION การขาดเลือดเกิดจากเส้นเลือดมีการอักเสบ ซึ่งปัจจุบันยังไม่ทราบสาเหตุที่เส้นเลือดเกิดการอักเสบขึ้นมา เชื่อว่าอาจเกิดจากภาวะพันธุกรรมบางอย่าง

การรักษา

การรักษาของผู้ป่วยกลุ่มนี้จะต้องทำร่วมกับแพทย์อายุรกรรม เนื่องจากภาวะ AION มักสัมพันธ์กับโรคทางกายดังกล่าวข้างต้น โดยเฉพาะกลุ่มที่เป็น giant cell arteritis ต้องได้รับการรักษาอย่างเร็วที่สุดเพื่อลดโอกาสการเกิดตามัวในตาอีกข้าง และลดอัตราความพิการหรือตายจะเส้นเลือดที่มีการอักเสบที่อวัยวะส่วนอื่น

  • ใน NAION ผู้ป่วยควรได้รับการตรวจหาโรคความดันโลหิตสูงหรือเบาหวาน และควบคุมภาวะดังกล่าว
  • AAION ซึ่งสัมพันธ์กับ giant cell arteritis การรักษาเป็นการให้ยาเพื่อลดการอักเสบของเส้นเลือด ซึ่งมักเป็นยากลุ่มสเตียรอยด์ ต้องให้เป็นระยะเวลานานเป็นปี และต้องมีการติดตามอาการเป็นระยะ ๆ ไม่เฉพาะอาการทางตา แต่รวมถึงอาการโรคในอวัยวะส่วนอื่น ๆ ด้วย

สิ่งที่ผู้ป่วยควรเข้าใจ คือ การรักษาภาวะ AION มิใช่รักษาเพื่อให้ตาข้างที่เป็นกลับมามองเห็น แต่ให้การรักษาเพื่อป้องกันหรือลดอัตราเสี่ยงของภาวะนี้ที่จะเกิดได้ในตาอีกข้างหนึ่ง และลดอัตราการตายจากโรค giant cell arteritis
ฉะนั้นผู้สูงอายุที่มีปัญหาตามัวเฉียบพลันควรได้รับการพบแพทย์โดยเร็วที่สุด และหากเกิดภาวะดังกล่าวการมาติดตามการรักษาอย่างสม่ำเสมอเป็นสิ่งสำคัญที่ไม่ควรละเลย

PDF Download

Language

ไทยEnglishDeutsch中文日本語РусскийSvenskaFrançaisEspañolDutchالعربية

ศูนย์แว่นตาไอซอพติก แจ้งกำหนดปิดทำการประจำปี 2017

เทศกาลปีใหม่
ปิดทำการ วันอาทิตย์ที่ 31 ธันวาคม 2017 ถึง วันจันทร์ที่ 8 มกราคม 2018 เปิดทำการตามปกติ ในวันอังคารที่ 9 มกราคม 2018 เวลา 11:00 น.

สายด่วน โทร : 081-538-4200

» รายละเอียดแผนที่และการเดินทาง

ศูนย์แว่นตาไอซอพติก
89 อาคารเอไอเอ แคปปิตอล เซ็นเตอร์ ชั้น 2 ห้อง 208
ถ. รัชดาภิเษก แขวงดินแดง เขตดินแดง กรุงเทพฯ 10400

เปิดทุกวันอังคาร - วันเสาร์ เวลา 11:00 - 19:00 น.
หยุดทุกวันอาทิตย์ และวันจันทร์

สอบถามข้อมูลและนัดวัดสายตา
โทร : 086-565-5711 หรือ 086-970-0794
( เพื่อให้ได้รับคุณภาพการบริการในระดับสูงสุด กรุณานัดล่วงหน้า )

LINE ID : @isoptik
Website : www.isoptik.com
Facebook : www.facebook.com/isoptik
Email : isoptik@gmail.com

สายด่วน คุณโบบิ โทร : 081-538-4200
LINE ID : masterbobi
Facebook : www.facebook.com/masterbobi
Email : masterbobie@gmail.com


รับฟรี Blu - ray หรือ DVD ISOPTIK EYECARE วีดีโอรายการสุขภาพสายตาเพื่อคุณภาพการมองเห็นระดับไฮเอนด์ ของศูนย์แว่นตาไอซอพติก SMS ชื่อ - ที่อยู่ มาที่ 086-565-5711