หน้าแรก • การเปลี่ยนแปลงของดวงตากับการตั้งครรภ์ : 1

โดย แพทย์หญิง อรทัย สุวรรณพิมลกุล จักษุแพทย์

เมื่อมีการตั้งครรภ์ ผลจากการตั้งครรภ์ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงบางอย่างต่อดวงตาได้ รวมถึงการใช้ยาหยอดตาในคนตั้งครรภ์เป็นสิ่งที่ควรระมัดระวังยิ่ง บทความนี้จะกล่าวถึงภาวะของดวงตาที่เปลี่ยนไปโดยแบ่งเป็น

  • การเปลี่ยนแปลงตามธรรมชาติ
  • โรคที่พบมากขึ้นจากการตั้งครรภ์ซึ่งมีผลต่อดวงตา
  • การเปลี่ยนแปลงของโรคที่มีอยู่เดิมระหว่างตั้งครรภ์

การเปลี่ยนแปลงที่พบตามธรรมชาติจากการตั้งครรภ์

กระจกตา

  • ความไวในการรับความรู้สึกต่อการสัมผัสของกระจกตาอาจลดลง
  • ความหนาของกระจกตาอาจเพิ่มขึ้นหรือความโค้งของกระจกตาอาจเพิ่มขึ้น ซึ่งเป็นผลให้สายตาอาจมีการเปลี่ยนแปลงได้ระหว่างการตั้งครรภ์ การเปลี่ยนแปลงนี้อาจกลับสู่ภาวะปรกติหลังคลอดแล้ว ดังนั้นจึงไม่แนะนำให้เปลี่ยนแว่นหรือคอนแทคเลนส์ระหว่างการตั้งครรภ์ ควรรอหลังคลอดหลายสัปดาห์แล้วจึงค่อยวัดสายตาใหม่

ความดันลูกตา

พบว่าความดันลูกตาอาจลดลงในช่วงไตรมาสที่สองของการตั้งครรภ์ และจะกลับเป็นค่าเดิมก่อนตั้งครรภ์ เมื่อระยะหลังคลอดประมาณ 2 เดือน

โรคที่พบมากขึ้นจากการตั้งครรภ์ซึ่งมีผลต่อดวงตา

ความดันโลหิตสูงจากการตั้งครรภ์

ความดันโลหิตสูงที่เกิดจากการตั้งครรภ์มีตั้งแต่อาการไม่รุนแรงจนถึงภาวะที่รุนแรงทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของไต โดยพบโปรตีนรั่วออกมาในปัสสาวะปวดศีรษะ อาเจียนหรือมีผลต่อการทำงานของตับ เกร็ดเลือด สมองจนถึงชักได้ เรียกว่า “ pre - eclampsia และ eclampsia ” ส่วนใหญ่อาการมักเกิดในช่วงอายุครรภ์หลัง 20 สัปดาห์แล้ว โดยปัจจัยเสี่ยงที่จะเกิดภาวะนี้ ได้แก่ ตั้งครรภ์เมื่ออายุน้อยกว่า 18 หรือมากกว่า 35 ปี , ครรภ์แฝด , มีโรคประจำตัวอยู่เดิม เช่น เบาหวาน ความดัน โรคเกี่ยวกับเส้นเลือด

การเปลี่ยนแปลงเกี่ยวกับดวงตาที่พบบ่อยจากการที่ความดันโลหิตสูง คือ ตามัวพบได้ตั้งแต่มัวน้อยจนถึงไม่เห็นแม้แต่แสงไฟ , เห็นแสงไฟแปล๊บหรือเห็นภาพซ้อน ซึ่งการตรวจทางจักษุจะพบว่าเส้นเลือดที่จอประสาทตาบางส่วนอาจมีการหดตัว จอประสาทตาบวมหรือหลุดลอก หรือเส้นประสาทตาขาดเลือด รวมถึงสมองส่วนที่ทำการรับ และแปลผลการมองเห็นมีการบวมหรือขาดเลือดชั่วขณะ


ภาพซ้ายแสดงจอประสาทตาลอก ( มีน้ำเซาะใต้จอประสาทตา ) ภาพขวาแสงจอประสาทตาที่หายจากการหลุดลอก คือ จอประสาทตาติดราบกับผนังลูกตา หลังการคลอด 2 สัปดาห์

โดยทั่วไปการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นมักกลับเป็นปรกติหลังการคลอด อย่างไรก็ตามผู้ตั้งครรภ์บางรายอาจมีการเสื่อมของเม็ดสีในจอประสาทตาหรือเส้นประสาทตาบางส่วนเสื่อมได้ ซึ่งอาจมีผลให้ยังมีตามัวเล็กน้อยหลงเหลืออยู่หลังการคลอดแล้ว

การรักษา

เนื่องจากภาวะความดันโลหิตที่สูงมีผลต่ออวัยวะทั่วร่างกายรวมถึงเด็กในครรภ์ โดยทั่วไปสูติแพทย์จะเป็นผู้ให้การดูแลการควบคุมความดันโลหิต การเปลี่ยนแปลงของเกลือแร่ และการเปลี่ยนแปลงของอวัยวะต่าง ๆ เพื่อมิให้ภาวะที่เป็นรุนแรงขึ้น สำหรับอาการทางจักษุมักจะดีขึ้นหลังการคลอด ฉะนั้นสิ่งสำคัญที่สุด คือ การติดตามการตรวจระหว่างการตั้งครรภ์เพื่อป้องกันหรือให้การรักษาตั้งแต่อาการเป็นน้อยจากภาวะความดันโลหิตสูงที่อาจเกิดขึ้น

จุดรับภาพในจอประสาทตาบวม ( central serous retinopathy )

ภาวะนี้ คือ มีจุดรับภาพตรงกลางของจอประสาทตาบวม เป็นผลให้ตามัว เห็นภาพบิดเบี้ยวหรือเห็นภาพขนาดเล็กกว่าความเป็นจริง โดยทั่วไปโรคนี้มักพบในชายวัยกลางคน อย่างไรก็ตามภาวะนี้พบได้ประปรายในหญิงตั้งครรภ์ โดยพบในการตั้งครรภ์ได้ทุกไตรมาส สาเหตุที่แท้จริงยังไม่ทราบ แต่คาดว่าเกิดจากการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนหรือระบบการไหลเวียนโลหิตระหว่างตั้งครรภ์

จุดรับภาพที่บวมอาการมักดีขึ้นหรือหายเองในช่วงใกล้คลอดหรือหลังคลอดแล้ว ยกเว้นบางกรณีที่หลังคลอดแล้วยังไม่หาย จักษุแพทย์อาจต้องฉีดสีตรวจพิเศษเพื่อพิจารณาการรักษาด้วยเลเซอร์ โดยทั่วไปแพทย์มักเพียงแค่ติดตามอาการไปจนระยะหลังคลอดเนื่องจากยังไม่มีข้อมูลแน่ชัดว่าสีที่ใช้ในการฉีดเพื่อตรวจจอประสาทตาปลอดภัยสำหรับเด็กในครรภ์หรือไม่ สำหรับผู้ที่เคยเป็นโรคนี้แล้วในครรภ์ต่อไปอาจมีโอกาสเป็นซ้ำได้


ภาพแสดงจุดรับภาพบวมบริเวณตรงกลางของจอประสาทตา

โรคเส้นเลือดตีบระหว่างการตั้งครรภ์
ระหว่างการตั้งครรภ์เส้นเลือดในจอประสาทตาอาจมีการเปลี่ยนแปลงร่วมกับภาวะการแข็งตัวของเลือดที่เปลี่ยนไปทำให้เกิดโรคในจอประสาทตาได้ ได้แก่

Purtscher - like retinopathy : มักพบในระยะหลัง ๆ ของการตั้งครรภ์ โดยเฉพาะในผู้ที่เป็น pre - eclampsia จะมีอาการตามัวค่อนข้างมากหลังคลอดใหม่ ๆ แต่เป็นแค่ช่วงเวลาสั้น ๆ


ภาพแสดงบริเวณที่จอประสาทตาขาดเลือดเห็นเป็นหย่อม ๆ สีขาว เรียกภาวะดังภาพว่า “ purtscher - like retinopathy ”

Thrombotic thrombocytopenic purpura ( TTP ) เป็นภาวะที่มีลิ่มเลือดอุดตันตามเส้นเลือดต่าง ๆ ในร่างกาย ทำให้เกิดภาวะซีด เกร็ดเลือดต่ำ ไข้ สมองเกิดการเปลี่ยนแปลง สำหรับดวงตาอาจพบภาวะเส้นเลือดในจอประสาทตาอุดตันหรือมีเลือดออกในจอประสาทตาเส้นเลือดผิดปรกติรอบขั้วประสาทตา


ภาพแสดงบริเวณที่จอประสาทตามีจุดเลือกออกเป็นหย่อม ๆ จากภาวะ TT

Amniotic fluid embolism เป็นภาวะที่ฟองน้ำคร่ำไปอุดตันตามเส้นเลือดต่าง ๆ เป็นภาวะที่ทำให้อัตราตายสูงมากถึง 80 % ส่วนใหญ่มักพบช่วงระหว่างกระบวนการคลอดหรือทันทีหลังคลอด ฟองน้ำคร่ำที่อุดตันเส้นเลือดทำให้เกิดหัวใจล้มเหลว และเส้นเลือดในตาอุดตันตามัวรุนแรงได้

จากที่กล่าวมาข้างต้นเป็นโรคหรือภาวะที่พบมากขึ้นในการตั้งครรภ์ซึ่งมีผลต่อการมองเห็น โดยทั่วไปมักไม่มีการรักษาโดยตรงทางจักษุสำหรับโรคเหล่านี้ เนื่องจากหลังการคลอดบางโรคจะหายได้ แต่ในบางโรคต้องอาศัยการรักษาโรคทางกายซึ่งอาจบรรเทาอาการทางตาที่เกิดขึ้นได้ ดังนั้นผู้ที่มีความผิดปรกติทางร่างกายควรได้พบสูติแพทย์โดยเร็วหรือหากมีอาการผิดปรกติด้านการมองเห็นควรได้พบจักษุแพทย์ ซึ่งการตรวจทางจักษุอาจช่วยในการวินิจฉัยโรคทางกายได้ และหญิงตั้งครรภ์ทุกคนควรได้รับการฝากครรภ์ และติดตามการตั้งครรภ์อย่างสม่ำเสมอ

อ่านเพิ่มเติม
การเปลี่ยนแปลงของดวงตากับการตั้งครรภ์ : 2

PDF Download

Language

ไทยEnglishDeutsch中文日本語РусскийSvenskaFrançaisEspañolDutchالعربية

ศูนย์แว่นตาไอซอพติก แจ้งกำหนดปิดทำการประจำปี 2017

อบรมพนักงานประจำปี ปิดทำการ วันจันทร์ที่ 4 ถึง วันพุธที่ 6 กันยายน 2017 และเปิดทำการตามปกติ วันพฤหัสบดีที่ 7 กันยายน 2017 เวลา 11.00-19.00 น.

เทศกาลปีใหม่ ปิดทำการ วันอาทิตย์ที่ 31 ธันวาคม 2017 ถึง วันจันทร์ที่ 8 มกราคม 2018 เปิดทำการตามปกติ วันอังคารที่ 9 มกราคม 2018 เวลา 11:00 น.

สายด่วน โทร : 081-538-4200

» รายละเอียดแผนที่และการเดินทาง

ศูนย์แว่นตาไอซอพติก
89 อาคารเอไอเอ แคปปิตอล เซ็นเตอร์ ชั้น 2 ห้อง 208
ถ. รัชดาภิเษก แขวงดินแดง เขตดินแดง กรุงเทพฯ 10400

เปิดทุกวันอังคาร - วันเสาร์ เวลา 11:00 - 19:00 น.
หยุดทุกวันอาทิตย์ และวันจันทร์

สอบถามข้อมูลและนัดวัดสายตา
โทร : 086-565-5711
( เพื่อให้ได้รับคุณภาพการบริการในระดับสูงสุด กรุณานัดล่วงหน้า )

LINE ID : @isoptik
Website : www.isoptik.com
Facebook : www.facebook.com/isoptik
Email : isoptik@gmail.com

สายด่วน อาจารย์โบบิ โทร : 081-538-4200
LINE ID : masterbobi
Facebook : www.facebook.com/masterbobi
Email : masterbobie@gmail.com


รับฟรี Blu - ray หรือ DVD ISOPTIK EYECARE วีดีโอรายการสุขภาพสายตาเพื่อคุณภาพการมองเห็นระดับไฮเอนด์ ของศูนย์แว่นตาไอซอพติก SMS ชื่อ - ที่อยู่ มาที่ 086-565-5711