จุดรับภาพจอประสาทตาบวม

โดย แพทย์หญิง อรทัย ชาญสันติ จักษุแพทย์ประจำศูนย์แว่นตาไอซอพติก

โรคจุดรับภาพจอประสาทตาบวม (central serous chorioretinopathy; CSC) เป็นโรคที่มีการบวมน้ำ ทำให้ชั้นของจอประสาทตาที่บริเวณจุดรับภาพตรงกลางแยกออกจากผนังลูกตา

สาเหตุ

สาเหตุที่แท้จริงยังไม่ทราบ แต่เชื่อว่าเกิดจากความผิดปรกติของเส้นเลือดใต้ชั้นจอประสาทตา ทำให้มีการรั่วของสารน้ำออกมาได้ง่าย และสารน้ำก็เซาะตัวอยู่ใต้ชั้นจอประสาทตาที่บริเวณจุดรับภาพตรงกลาง ทำให้เกิดการตามัว

ปัจจัยเสี่ยง

• มักพบในผู้ที่มีบุคลิกภาพ type A: คือค่อนข้างเครียด และจริงจังกับชีวิต
• โรคความดันโลหิตสูง
• ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ
• ภาวะที่มีการเพิ่มของฮอร์โมน cortisol และ epinephrine ในร่างกาย

ภาวะ CSC มักเกิดขึ้นเอง และหายได้เองในผู้ป่วยส่วนใหญ่ โดย 80-90% การมองเห็นกลับมาเกือบปรกติ อย่างไรก็ตามในบางคนอาจยังคงมีปัญหาการมองเห็นสีเพี้ยนไปบ้าง หรือเห็นภาพบิดเบี้ยวหลงเหลืออยู่ แม้ว่าจุดรับภาพจะหายจากการบวมน้ำแล้วก็ตาม

• โดยทั่วไปภาวะนี้มักพบในผู้ชายวัยประมาณ 20-55 ปี โดยผู้ชายมีโอกาสเกิดมากกว่าผู้หญิง 6-10 เท่า
• หากพบภาวะนี้ในผู้สูงอายุต้องระวังว่าจะมีเส้นเลือดผิดปรกติงอกใต้บริเวณจุดรับภาพตรงกลาง ซึ่งเส้นเลือดเหล่านี้จะทำลายเนื้อเยื่อจอประสาทตา และทำให้มีเลือดออกได้
• ในผู้ป่วย 5-10% การมองเห็นอาจไม่กลับมา ซึ่งเกิดจากเซลล์เม็ดสีบริเวณจุดรับภาพตรงกลางมีการเสื่อมมาก

อาการและอาการแสดง

• ส่วนใหญ่อาการมักเป็นค่อนข้างเฉียบพลัน มีปัญหามองเห็นภาพบิดเบี้ยว เห็นภาพขนาดเล็กกว่าความเป็นจริง ตามัวโดยเฉพาะบริเวณตรงกลางของภาพที่มอง นอกจากนี้การมองเห็นสี ความแตกต่างของวัตถุกับพื้นผิวจะผิดเพี้ยนไป
• ตรวจจอประสาทตาเห็นจุดรับภาพตรงกลางมีการบวมน้ำ โดยไม่มีเลือดออก อาจพบจุดไขมันหรือโปรตีนที่รั่วออกมาให้เห็นได ้
  
  

  ภาพแสดงจุดรับภาพตรงกลางบวมน้ำ สำหรับภาพขวาเป็นภาพตัดขวางด้วยเครื่องมือพิเศษ (OCT) บริเวณจุดรับภาพ เห็นชั้นจอประสาทตาแยกออกจากผนังลูกตา โดยมีน้ำเซาะอยู่ข้างใต้

การรักษา

ปัจจุบันยังไม่มียาตัวใดที่ได้ผลในการรักษาภาวะนี้อย่างชัดเจน สิ่งสำคัญที่ต้องระวังคือยากลุ่ม steroid จะทำให้ภาวะนี้แย่ลงได้ ฉะนั้นผู้ที่ใช้ยากลุ่มนี้อยู่ควรแจ้งแก่แพทย์ให้ทราบ

• โดยทั่วไปหากมีอาการครั้งแรก แพทย์จะทำการตรวจติดตามจอประสาทตาทุก 2 เดือน เนื่องจากภาวะนี้มีโอกาสหายเองได้ถึง 80-90% ภายใน 3-4 เดือน
• การรักษาที่มีในปัจจุบันคือการใช้เลเซอร์ ซึ่งเลเซอร์จะทำในกรณีที่

1. ภาวะ CSC ยังอยู่นานกว่า 4 เดือน
2. เป็น CSC ซ้ำในตาข้างเดิมที่เคยเป็นแล้วมีการมองเห็นที่ผิดปรกติอยู่
3. เป็น CSC โดยตาอีกข้างมีการมองเห็นที่ผิดปรกติจากการเป็นโรคนี้ก่อนหน้า
4. มีอาชีพหรืองานที่ต้องใช้สายตาอย่างละเอียดในการทำงาน

• วิธีการเลเซอร์มีทั้งแบบที่เป็นเลเซอร์ความร้อนทำลายจุดที่มีการรั่วของสารน้ำ และการเลเซอร์พิเศษที่ต้องฉีดสารบางอย่างเข้าเส้นเลือดก่อนทำการยิงเลเซอร์ที่จุดรับภาพ (PDT) ทั้งนี้แพทย์จะพิจารณาว่าวิธีใดเหมาะสมกับตำแหน่งที่ทำให้เกิดอาการเป็นรายๆ ไป โดยก่อนทำการเลเซอร์แพทย์จะตรวจจุดที่มีการรั่วของสารน้ำด้วยการฉีดสีเข้าทางเส้นเลือดและถ่ายภาพพิเศษ

การพยากรณ์โรค

• ดังกล่าวข้างต้น ส่วนใหญ่ภาวะนี้จะหายเองได้ อย่างไรก็ตามผู้ที่เคยเป็นโรคนี้จะมีโอกาสเกิดซ้ำได้ 40-50% ซึ่งอาจเป็นในตาข้างเดิม หรืออีกข้างก็ได้
• แม้ว่าการมองเห็นส่วนใหญ่จะกลับมาเกือบปรกติเมื่อหายจากภาวะนี้ แต่ผู้ป่วยอาจรู้สึกว่ายังมีปัญหามองเห็นสีผิดเพี้ยนไปบ้าง หรือเห็นภาพเบี้ยวหลงเหลืออยู่ได้
• ประมาณ 10% ของผู้ป่วย การมองเห็นจะไม่สามารถกลับมาเหมือนเดิม และกลายเป็นภาวะตามัวเรื้อรังจากการที่มีเซลล์เม็ดสีที่จอประสาทตาเสื่อมสภาพ

ข้อแนะนำ

• ผู้ที่เกิดภาวะ CSC ควรหลีกเลี่ยงจากสถานการณ์ต่างๆ ที่ทำให้เกิดภาวะเครียด อาจหากิจกรรมต่างๆที่ช่วยลดความเครียด เช่น การออกกำลังกาย การนั่งสมาธิ หรือเล่นโยคะ
• มาพบแพทย์ตามนัดอย่างสม่ำเสมอ