Language

THAI ENGLISH GERMAN  CHINESE JAPANESE RUSSIA
SWEDISH FRANCAIS  ITALIANO SPANISH DUTCH ARABIC

สุขภาพสายตา

ความรู้คู่สายตา
จอประสาทตา
สายตาสั้น
ใครคือเด็กกลุ่มเสี่ยงที่ควรได้รับการวัด..
การเจริญเติบโตของลูกตาในเด็ก
ต้อหิน
การดูแลสุขภาพสายตาเบื้องต้น
ท่อน้ำตาอุดตันในเด็ก
ภูมิแพ้เยื่อบุตา
ภูมิแพ้เยื่อบุตาชนิด vernal
การตรวจตาในเด็ก
การรักษาตาขี้เกียจ
ต้อเนื้อต้อลม
ตาแดงในเด็กแรกเกิด
สิ่งแปลกปลอมที่กระจกตา
อาการมองเห็นจุดดำ หรือลูกน้ำลอยไปมา
ความผิดปรกติของจอประสาทตาจากโรคเบาหวาน
ความสามารถในการมองเห็น
ต้อกระจก
ตาแห้ง
เส้นเลือดดำในตาอุดตัน
สารเคมีเข้าตา
ปัญหาเกี่ยวกับหนังตาที่พบได้บ่อย
การเปลี่ยนแปลงของดวงตากับการตั้งครรภ์ : 1
การเปลี่ยนแปลงของดวงตากับการตั้งครรภ์ : 2
กระจกตาติดเชื้อ
ภาวะแทรกซ้อนจากการใช้คอนแทคเลนส์ : 1
ภาวะแทรกซ้อนจากการใช้คอนแทคเลนส์ : 2
โรคจอประสาทตาเสื่อม : 1
เปลือกตาอักเสบ
ต้อกระจก และการรักษา
การวัดสายตาและการให้ค่าสายตาคนสายตาสั้น
สายตายาวผู้สูงอายุ (Presbyopia)
โรคงูสวัดกับดวงตา
การตรวจเบื้องต้น (Preliminary Tests)
ต้อหินจากการใช้ยา
จุดรับภาพจอประสาทตาเป็นรู
จอประสาทตาผิดปรกติในเด็กคลอดก่อนกำหนด
Computer vision syndrome
จุดรับภาพจอประสาทตาบวม
ต้อหินแต่กำเนิด
จอประสาทตาหลุดลอก
ตาแดงจากเชื้อไวรัส
ท่อน้ำตาอุดตัน
หนังตาตก
ต้อกระจกแต่กำเนิด
โรคเริมในดวงตา
มะเร็งจอประสาทตา


ต้อเนื้อต้อลม


โดย แพทย์หญิง อรทัย ชาญสันติ จักษุแพทย์ประจำศูนย์แว่นตาไอซอพติก

 

ต้อเนื้อต้อลม

ต้อเนื้อและต้อล้มเป็นส่วนของเยื่อบุตาด้านนอกที่มีการเปลี่ยนแปลง นูนขึ้น ที่บริเวณขอบตาดำ ถ้าเยื่อบุตาที่เปลี่ยนแปลงยังอยู่ที่บริเวณขอบตาดำ จะเรียกว่าต้อลม แต่ถ้ามีการลามเข้ามาในส่วนของกระจกตาดำก็จะเรียกว่าต้อเนื้อ ดังรูป

1 pterygium
a
b

รูป a) แสดงลักษณะต้อลมซึ่งเกิดที่ขอบตาดำ แต่ยังไม่เข้ามาในตาดำ b)แสดงลักษณะต้อเนื้อซึ่งมีการเปลี่ยนแปลงของเยื่อบุตาทางพยาธิเหมือนต้อลมแต่ ่มีการลามเข้ามีที่กระจกตาดำต้อเนื้อในแต่ละคนก็จะมีลักษณะแตกต่างกันไปบางคนเป็นแผ่นบางๆ เส้นเลือดไม่มาก โตช้า บางคนเป็นลักษณะนูนหนามากมี
การแดงอักเสบบ่อยๆ โตเร็ว ซึ่งลักษณะที่แตกต่างกันก็มีผลต่อการกลับเป็นซ้ำหลังการผ่าตัด

ความชุกของการเกิดต้อลมต้อเนื้อ

มักพบบ่อยในกลุ่มประเทศที่อยู่ใกล้บริเวณเส้นศูนย์สูตร พบว่าความชุกในการเกิดจะลดลงในประเทศที่ห่างจากเส้นศูนย์สูตร เชื่อว่าอัตราการเกิด สัมพันธ์กับแสงยูวี ต้อเนื้อหรือต้อลมพบน้อยในคนที่อายุน้อยกว่า 20 ปี ผู้ที่อายุมากกว่า 40 ปี จะมีโอกาสเกิดมากขึ้นแต่มักพบต้อลมต้อเนื้อมากที่สุดในช่วง อายุ 20-40 ปี

อาการ

มีได้ตั้งแต่ไม่มีอาการอะไร เพียงแต่เห็นลักษณะเยื่อบุตาที่นูนขึ้น หรืออาการที่มักพบได้แก่ การแดง ระคายเคือง ตาแห้งหรือบวม ในบางรายอาจพบว่า การมองเห็นลดลงได้ถ้าต้อเนื้อมีขนาดใหญ่และลุกลามเข้ามาในกระจกตาดำมากจนทำให้เกิดภาวะสายตาเอียง หรือในบางคนขนาดใหญ่มากจนบดบังรูม่านตา น้อยรายที่จะพบว่าต้อเนื้อมีการลุกลามไปเกาะที่กล้ามเนื้อตาทำให้เกิดภาพซ้อนได้เวลากลอกตา

อาการแสดง

ต้อลมหรือต้อเนื้อมักเกิดที่บริเวณหัวตาหรือหางตาติดกับกระจกตาดำ โดยด้านที่หัวตามักพบบ่อยกว่าหางตา สำหรับลักษณะต้อเนื้อแบ่งได้เป็น 2 แบบคือ

  • เป็นแผ่นเนื้อบางๆ แบนๆ ไม่แดง มักจะโตช้า และโอกาสเกิดเป็นซ้ำหลังผ่าตัดมีน้อย
3
  • กลุ่มที่สองต้อเนื้อจะมีลักษณะโตค่อนข้างเร็ว นูนหนา อาจมีแดงเป็นๆ หายๆ ซึ่งกลุ่มนี้จะมีโอกาสเกิดซ้ำได้มากหลังการผ่าตัดลอกต้อเนื้อ
4

สาเหตุของการเกิดต้อเนื้อต้อลม

สาเหตุที่แท้จริงของการเกิดต้อเนื้อต้อลมยังไม่ทราบชัดเจน แต่พบว่าปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้เกิดได้แก่

  • การสัมผัสต่อแสงยูวีโดยเฉพาะกลุ่มประเทศที่อยู่ในเขตร้อน

  • อาชีพที่ต้องออกข้างนอกบ่อยๆ พบลมแดดบ่อยๆ

  • พบว่าในคนที่มีประวัติครอบครัวเป็น มีโอกาสที่จะเกิดต้อเนื้อต้อลมได้มากขึ้น

การรักษา

โดยทั่วไปต้อลมมักไม่ค่อยทำให้มีอาการ และโตช้า บางคนอาจเป็นแค่ต้อลมไปตลอดโดยไม่ได้มีการลุกลามเป็นต้อเนื้อ ดังนั้นต้อลมส่วนใหญ่จึงไม่ต้อง การการรักษาเพียงแค่หลีกเลี่ยงการสัมผัสต่อลม แดด บ่อยๆ เท่านั้นสำหรับต้อเนื้อ หากไม่มีอาการและต้อเนื้อมีขนาดเล็กก็เพียงแค่หลีกเลี่ยงการสัมผัสลมแดด เช่นกัน

การรักษาด้วยยา

มักใช้ยาในกรณีที่ต้อเนื้อมีการอักเสบแดงบ่อยๆ หรือทำให้เกิดการระคายเคืองตา ซึ่งยากลุ่มที่มักจะใช้คือกลุ่มยาหยอด antihistamine หรือน้ำตาเทียม

การรักษาด้วยการผ่าตัด

การรักษาด้วยการผ่าตัดคือการลอกเอาต้อเนื้ออกและอาจใช้เยื่อบุตาบริเวณอื่นๆหรือเยื่อหุ้มรกเย็บปิดบริเวณที่ลอกต้อเนื้อออกไปข้อบ่งชี้ของการลอกต้อเนื้อได้แก่

  • ต้อเนื้อมีการอักเสบแดงบ่อยๆ ใช้ยาแล้วไม่ดีขึ้น

  • ต้อเนื้อมีขนาดใหญ่ทำให้เกิดภาวะสายตาเอียง การมองเห็นลดลง

  • ต้อเนื้อมีขนาดใหญ่จนเกือบจะปิด หรือบดบังรูม่านตา

  • เพื่อความสวยงาม (cosmetic problem)

การผ่าตัดสามารถทำเป็นแบบผู้ป่วยนอกได้ ไม่ต้องนอนโรงพยาบาล หลังการผ่าตัดจักษุแพทย์มักปิดตาไว้ 1 วัน วันรุ่งขึ้นจะนัดผู้ป่วยมาเปิดตาและ ดูแผลร่วมกับมียาหยอดให้หยอด โดยทั่วไปแพทย์อาจนัดตัดไหมที่ประมาณ 1 สัปดาห์ แต่จะนัดติดตามดูแผลต่อที่ประมาณ 1 ถึง 3 เดือน

5

 

ภาพแสดงวิธีการลอกต้อเนื้อ และนำเยื่อบุตาจากด้านบนกระจกตาดำมาเย็บปิด
        (a)  ต้อเนื้อ
        (b)  การผ่าตัดก็จะตัดต้อเนื้อดังเส้นประในรูป
        (c)  บริเวณตาขาวที่ลอกต้อเนื้อออกไปแล้ว
        (d)  ลอกเยื่อบุตาด้านบนเพื่อเย็บปิดบริเวณที่ลอกต้อเนื้อออกไป
        (e)  เยื่อบุตาที่ลอกจากด้านบนของกระจกตาดำจะนำมาเย็บปิดตาขาวบริเวณที่ลอกต้อเนื้อออกไปส่วนของตาดำจะไม่มีเยื่อบุตามาปิดซึ่งจะหายได้เองในเวลา 2-3 วัน

 

ภาวะแทรกซ้อนหลังการผ่าตัดต้อเนื้อ

โดยทั่วไปพบได้น้อยแต่ก็มีโอกาสเกิดขึ้นได้ ได้แก่                    

    • ติดเชื้อที่บริเวณผ่าตัด

    • เยื่อบุตาหรือเยื่อหุ้มรกที่นำมาเย็บปิดมีการหลุดจากตำแหน่งที่เย็บไว้

    • เกิดแผลเป็นที่กระจกตาดำ ไม่ถือว่าเป็นภาวะแทรกซ้อนจากการผ่าตัด เนื่องจากโดยทั่วไปแล้วบริเวณกระจกตาดำที่ต้อเนื้อเคยไปเกาะ

    • เมื่อลอกต้อเนื้อออกบริเวณนั้นก็จะมีแผลเป็นได้อยู่แล้ว โดยเห็นเป็นฝ้าขาวๆ มากน้อยแค่ไหนขึ้นกับว่าต้อเนื้อนั้นเกาะกระจกตาดำลึกแค่ไหน ถ้าเกาะลึกมากก็เป็นเป็นฝ้าขาวมาก

    • เห็นภาพซ้อน เกิดจากพังผืดในกระบวนการหายของแผลมีการดึงรั้งกล้ามเนื้อตา

    • การกลับเป็นซ้ำของต้อเนื้อ พบได้บ่อย โดยเฉพาะถ้าต้อเนื้อก่อนผ่าตัดมีลักษณะนูนหนา แดง บ่อยๆ ดังกล่าวข้างต้น ส่วนใหญ่แล้วโอกาสเกิดซ้ำจะอยู่ที่ประมาณ 5-15%  ถ้ามีการเกิดเป็นซ้ำการผ่าตัดครั้งต่อไปอาจมีการใช้สารบางอย่างในการผ่าตัดเพื่อยับยังเซลล์หรือพังผืดที่ทำ ให้ต้อเนื้อเป็นซ้ำทั้งนี้ขึ้นกับดุลยพินิจของแพทย์